Sınırlı Bütçe ile Bahçe Kurma

Kısa cevap: Ucuz bahçe kurma işi, malzemeyi değil sıralamayı doğru seçmekle başlar. Önce toprağı ve suyu düzeltin, sonra tohumdan yetişen birkaç kolay bitkiyle başlayın, saksı ve dekorasyon gibi kalemleri eldeki malzemeyle çözün. İlk sezonda para harcanacak tek yer nitelikli toprak/kompost ve bir avuç iyi tohumdur; gerisi zamanla, hem de büyük ölçüde bedava eklenir.

Bütçenin nereye gittiğini görmek

Yeni başlayanların bütçesi genellikle üç yerde erir: hazır fidan, süs saksıları ve gereksiz alet. Oysa bir bahçenin verimini belirleyen şeyler bunlar değil. Güneşin gün içinde nereye düştüğü, toprağın su tutma kapasitesi ve düzenli sulama alışkanlığı hiçbir şeye mal olmaz ama sonucun büyük kısmını açıklar. Bu yüzden ilk adım alışveriş değil gözlem: alanınızı bir hafta izleyip hangi köşenin kaç saat ışık aldığını not edin. Işık haritası çıkmadan alınan her bitki, kumar demektir.

Harcama önceliği listesi

1. Toprak ve organik madde: Bütçenin en büyük dilimi buraya gitsin. Kötü toprakta pahalı fidan da ölür.
2. Tohum: Bir paket tohum, aynı bitkinin fidanının onda biri fiyatındadır.
3. Sulama düzeni: Basit bir hortum başlığı, süzgeçli kova ya da damlama seti.
4. Kap ve alet: Mümkün olduğunca geri dönüştürülmüş malzeme.
5. Dekorasyon: En son. Bahçe oturduktan sonra düşünülür.

Toprağı satın almak yerine iyileştirmek

Torba torba hazır toprak almak hızlı ama pahalı bir yoldur. Bahçe toprağınız varsa, onu tamamen değiştirmeye çalışmayın; besleyin. Mutfak atıklarından yapılan kompost, kuru yapraklar, çay ve kahve posası, yumurta kabuğu ve kesilmiş çim, birkaç ay içinde toprağın yapısını gözle görülür şekilde değiştirir. Küçük bir alanda bile bir plastik kova ya da tahta sandık kompost için yeterlidir.

Saksı kullanacaksanız harcı kendiniz karıştırarak maliyeti düşürebilirsiniz: iki ölçü bahçe toprağı ya da hazır torf, bir ölçü kompost, bir ölçü perlit veya iri kum. Bu oran çoğu sebze ve çiçek için yeterli havalanmayı sağlar. Toprak seçimi konusunda temel bilgileri edinmek, ilk yılda yapılabilecek en kârlı yatırımdır; çünkü yanlış toprak tüm sezonu geri alır.

Bedava veya çok ucuz kap bulmak

Bitkinin ne içinde yetiştiğinden çok, köke ne kadar yer bıraktığı ve suyun dipten çıkabilmesi önemlidir. Şunlar rahatlıkla saksıya dönüşür:

• 5 litrelik su bidonları, yoğurt ve boya kovaları (dibine delik açarak)
• Meyve sebze kasaları, içine çuval bezi serilerek yükseltilmiş yatak gibi kullanılır
• Konserve kutuları, fesleğen ve maydanoz gibi sığ köklüler için
• Eski leğen, tencere, çekmece; hatta kullanılmayan bir çamaşır sepeti

Balkonda çalışıyorsanız kapların ağırlığına dikkat edin; dolu bir toprak kabı beklediğinizden ağır olur. Balkon bahçesi kurma mantığı, dikey alanı kullanmayı da öğretir: duvara asılan şişeler ya da raflar, aynı metrekareden iki kat ürün almanızı sağlar.

Tohumla başlamak ve çoğaltmak

Ucuz bahçe kurmanın belkemiği çoğaltmadır. Fesleğen, nane, biberiye, sardunya, begonvil ve birçok sukulent, kesilen bir daldan kolayca kök verir. Komşunuzun sağlıklı bir bitkisinden alınan tek bir çelik, bir yıl içinde birkaç saksıya dönüşebilir. Domates, biber, marul, roka, maydanoz gibi sebzeler tohumdan sorunsuz yetişir; hatta yediğiniz domatesin çekirdeklerinden bile fide alabilirsiniz.

Fide yetiştirmek için yumurta kolileri, tuvalet kâğıdı ruloları veya kesilmiş pet şişeler işi görür. Ruloların avantajı, toprağa doğrudan gömülebilmesidir; kök zarar görmez. Tohumlarınızı her sezon sonunda kendi bitkilerinizden toplarsanız, ikinci yıldan itibaren tohum masrafı da neredeyse sıfırlanır.

Suyu ve emeği boşa harcamamak

Su faturası, ucuz kurulan bahçelerin gizli maliyetidir. Sabah erken ya da akşamüstü sulamak, buharlaşmayı azaltır. Toprağın üstüne serilen malç (kuru yaprak, saman, ağaç kabuğu, hatta kesilmiş çim) nemi tutar ve yabani otları baskılar; ikisi de doğrudan tasarruftur. Yağmur suyunu bir varilde toplamak, balkonda bile küçük bir kovayla mümkündür. Sulamanın temel tekniklerini öğrenmek, "her gün azıcık" yerine "seyrek ve derin" alışkanlığına geçmenizi sağlar; bitkiler daha derin kök yapar, siz daha az su kullanırsınız.

İlk sezon için gerçekçi bir plan

Kaçınılması gereken tasarruflar

Her kısıtlama iyi değildir. Delik açılmamış kap, kök çürümesiyle bitkiyi öldürür. Sokaktan alınan kaynağı belirsiz toprak, hastalık ve zararlı taşıyabilir. Çok küçük saksıya büyük bitki dikmek, sürekli susuz kalan ve verim vermeyen bir bitki demektir. Ayrıca ışığın az olduğu bir köşeye "boşa gitmesin" diye sebze dikmek, tohumu da emeği de israf eder; o köşe iç mek