Ev Bahçesi İçin Kompost Kutusu Nasıl Yapılır

Kısa cevap: Kompost kutusu yapımı için elinizde ahşap palet, plastik bidon ya da geniş bir saksı olması yeterlidir. Kutunun tabanı ve yanları hava alacak şekilde delinir, içine dönüşümlü olarak yeşil (mutfak artıkları) ve kahverengi (kuru yaprak, karton) malzemeler serilir, nem oranı korunur ve iki haftada bir karıştırılır. Mevsime ve karışıma göre iki ile altı ay arasında koyu renkli, toprak kokulu bir gübre elde edersiniz.

Kompost Nedir, Neden Kendiniz Yapmalısınız?

Kompost, organik atıkların mikroorganizmalar ve solucanlar aracılığıyla ayrışarak humusa dönüşmüş halidir. Çay posası, sebze kabukları, kuru yapraklar; doğru koşullarda birkaç ay içinde bitkilerinizin en çok sevdiği besin kaynağına dönüşür.

Ev bahçeciliğine yeni başlayan biri için komposttun en büyük avantajı, toprak kalitesini para harcamadan sürekli iyileştirmesidir. Saksı toprağı zamanla sıkışır, besin değerini yitirir ve suyu tutamaz hale gelir. Yılda bir iki kez üstüne serpeceğiniz bir avuç kompost, bu sorunların büyük kısmını çözer. Balkonda sebze yetiştirenler için de aynı durum geçerlidir; domates ya da biber gibi çok besin tüketen bitkiler kompostla belirgin fark yaratır.

Hangi Kutu Tipini Seçmelisiniz?

Alanınız ve ürettiğiniz atık miktarı seçimi belirler. Aşağıdaki tablo, en yaygın üç seçeneği karşılaştırıyor:

Balkonda yaşıyorsanız kapaklı kova veya küçük bidon en mantıklısıdır. Bahçesi olanlar için palet kutu hem ucuz hem de hacimlidir; ayrıca ahşap nefes aldığı için havalandırma sorunu yaşanmaz.

Malzeme Listesi

• 4 adet ahşap palet ya da 1 adet 120 litrelik plastik bidon
• Galvaniz vida veya metal köşebent (palet için)
• Matkap ve 8–10 mm uçlu delme ucu
• Tel kafes ya da ince gözlü file (kemirgenlere karşı, taban için)
• Kapak olarak kullanılacak kontrplak parçası veya branda
• Eldiven, testere, mezura

Adım Adım Kompost Kutusu Yapımı

1. Yer seçimi. Yarı gölge, drenajı iyi ve rüzgârdan korunaklı bir nokta seçin. Doğrudan güneş altında kalan kutu çabuk kurur, tamamen gölgede kalan ise yavaş çalışır. Mutfağa yakın olması, atıkları taşımayı kolaylaştırır.
2. İskeleti kurun. Üç paleti U şeklinde dikin, köşelerden vidalayın. Dördüncü paleti menteşeyle kapı gibi takarsanız olgunlaşmış kompostu almak kolaylaşır. Bidon kullanıyorsanız gövdeye 10–15 cm aralıklarla delikler açın.
3. Tabanı hazırlayın. Kutuyu doğrudan toprağın üzerine oturtun; solucanlar ve faydalı mikroorganizmalar aşağıdan yukarı geçsin. Zemin beton ise tabana bir avuç bahçe toprağı serperek başlatın.
4. İlk katmanı serin. En alta 10 cm kalınlığında ince dal, saman veya kuru yaprak koyun. Bu katman hava kanalı görevi görür ve alt kısmın çamurlaşmasını önler.
5. Katmanlı doldurun. Bir kat yeşil malzemeden sonra iki kat kahverengi malzeme gelecek şekilde ilerleyin.
6. Kapatın. Yağmurun kompostu boğmaması, güneşin kurutmaması için üstünü branda veya kontrplakla örtün. Hava akışı için kenarlarda boşluk bırakın.

Yeşil ve Kahverengi Dengesi

Kompostun çalışma mantığı azot ve karbon dengesine dayanır. Yeşil malzemeler azot, kahverengi malzemeler karbon sağlar. Hacim olarak kabaca bir ölçü yeşile üç ölçü kahverengi hedefleyin.

Yeşil (nemli, azotlu)

• Sebze ve meyve kabukları
• Çay posası, kahve telvesi
• Taze çim kırpıntısı ve budama artıkları
• Yumurta kabuğu (ezilmiş)

Kahverengi (kuru, karbonlu)

• Kuru yaprak ve ince dallar
• Karton, yumurta viyolü, mürekkepsiz kâğıt
• Talaş, saman, kuru saksı toprağı

Kompost kutusuna et, kemik, süt ürünleri, yağlı yemek artığı ve pişmiş pilav atmayın. Bunlar kokuya, sineğe ve kemirgene davetiye çıkarır. Hasta bitki artıkları da yakılmalı ya da atılmalıdır; aksi halde sorun tüm bahçeye yayılabilir.

Bakım: Nem, Hava ve Sabır

Kompostun ideal nemi, sıkılmış bir sünger gibidir. Avucunuza aldığınızda topaklanıyor ama su damlatmıyorsa doğru noktadasınız. Kuruysa az miktarda su ekleyin; çamur gibiyse kuru yaprak veya karton karıştırın.

İki haftada bir bahçe çatalıyla alttan üste doğru karıştırın. Havalandırma, ayrışmayı hızlandıran en önemli faktördür. Yığının içi ılık hissediliyorsa süreç sağlıklı ilerliyor demektir. Kötü koku varsa neredeyse her zaman iki sebep vardır: fazla nem veya yetersiz hava.

Kompost hazır olduğunda koyu kahverengi, ufalanan ve orman toprağı kokan bir yapıya kavuşur. İçindeki malzemeleri ayırt edemiyorsanız kullanıma hazırdır. Kalın parçaları eleyip bir sonraki partiye geri katab